/  
صفحه اصلی‌ » تحلیل ومقالات » افشارلر ,طایفه‌ای بزرگ از تورکان اغوز اسیر در جغرافیایی سیاسی  ایران

افشارلر ,طایفه‌ای بزرگ از تورکان اغوز اسیر در جغرافیایی سیاسی  ایران

اوغوز تی وی:افشارها (آفشار، آوشار، آووشار، اووشار) از طوائف ٢٤ گانه و اولیه تورکان اوغوز، از شاخه بوز اوخ (تیر خاكستری) و یكی از مهمترین طوائف قزلباش در دوران حكومت صفوی بوده اند. بنا به روایتهای تورکان ایشان فرزند افشار نوه اوغوزخان و پسر اولدوز خان می باشند.

كلمه افشار به معانی جمع كننده، هماهنگ، چابك، مباشر، كاردان، مطیع، كمك كننده، و یا كسی كه شكار را دوست دارد و در آن ماهر است و …. می باشد. نام “افشار” همراه با سه نام دیگر “ترك”، “توركمان” (غیر از “تركمن” است) و “قزلباش” یكی از چهار نام عمده تاریخی اتنیكی است كه برای نامیدن ملت تورك ما بویژه در قرون وسطی بكار رفته اند. (امروز تركان افغانستان عمدتا “افشار” و تركان عراق “توركمان” نامیده می شوند).

 

 

افشارها یكی از مهمترین و پرجمعیت ترین طوائف تورکی در تاریخ بوده و از آسیای میانه، تا خاورمیانه و خلیج عربی، قفقاز و آسیای صغیر پخش شده اند. آنها همراه با دیگر طوائف اوغوزی حدود یك هزار سال پیش از آسیای میانه وارد خاورمیانه شده و بین سده های ١١ تا ١٦ در نواحی افغانستان، افشار  یورد خراسان که امروز تحت اشغال ایران است ، جنوب جغرافیایی سیاسی  ایران و الاحواز، آزربایجان شمالی و جنوبی و آناتولی (آسیای صغیر)، سوریه و عراق ساكن شده اند. اولین مهاجرت گسترده تورکان افشار از تركستان به خاورمیانه و آسیای صغیر در قرن ١١ میلادی همراه با سلاجقه و با سركردگی آغ سونقور به خاك سوریه امروزی و موج دوم مهاجرت به سركردگی قوش دوغان و آسلان به خاك عربستان ایران (خوزستان) انجام گرفته است.

بعد از افشار یورد خراسان بیشترین مهاجرت اول آنها به آزربایجان بود  تورکان بومی آزربایجان که از صدها طایفه  بومی  همچون قاجار‌ها غارا پاپک  آقا قیونلو کارا قیونلو  …    تشکیل شده بود  آنها‌را به در جمعیت خود پذیرفتند 

 

از قرن دوازدهم و بعد از حاكم شدن افشارها در عربستان تحت اشغال ایران (آل شوملا) در قرون پانزده نیز بخشهای دیگری از افشارها وارد  شده اند. اینها افشارهایی بوده اند كه به همراه فتوحات دولت توركی آغ قویونلو به سركردگی منصور بگ از آسیای صغیر وارد ایران شده اند.

در دوره آغ قویونلو و قاراقویونلو افشارهای بسیار دیگری دسته دسته از آسیای صغیر به آزربایجان  آمده اند. افشارها در تاسیس دولتهای تركی آغ قویونلو و صفوی نقش داشته اند. در میان سران ارتش دولتهای تورکی قاراقویونلو و صفوی از تیره افشاری قارامان اوغوللاری افراد بسیاری بوده است.
افشارها پس از یك رشته شورش بر علیه سیاستهای ضدقزلباشی و ضدتركی جناح فارسی-امامی در دولت صفوی، سركوب، تبعید و در سطح ایران پراكنده شده اند. از دوره سلجوقیان نام و آوازه تركهای افشار در بیباكی و جنگاوری در تمام شرق گسترده شد. نقشی كه افشارها پس از قرن ١١ میلادی در تاریخ سیاسی توركایفا نموده اند، از تمام دیگر گروههای ترك ماندگارتر و پیوسته تر بوده است و از این جهت هیچ گروه دیگر تورک با افشارها قابل مقایسه نیست.

در دوران نادر شاه افشار، این طائفه تورک بر كل جغرافیایی سیاسی  ایران مسلط شده است، اما پس از قتل وی بدست شماری از افسران قزلباش كه از قضا خود نیز افشار بودند، قدرت سیاسی تركهای افشار در ایران تجزیه و افول پیدا كرده است.   با تاسیس حكومت توركی قاجار، افشارها هرچند از صحنه مقدم به كنار می روند با اینهمه همچنان در ارتش، در مسائل داخلی و در سیاست خارجی نقش مهمی بازی می كنند. چنانكه یكی از دلایل انتخاب شهر تهران از سوی آغا محمدخان قاجار به عنوان پایتخت علاوه بر نزدیكی به مسقط الراس ایل تورك قاجار در استرآباد گرگان٫ حضور ایل افشار – به عنوان حامی قاجارها- در ساوجبلاغ بود. این بخش از آزربایجان اكنون در تركیب استان تهران قرار دارد. (عده ای دیگر دلیل انتخاب تهران از سوی آغامحمدخان به پایتختی را بیم وی از آزربایجان و قصد وی بر تحت نظارت قراردادن آزربایجان از نزدیك عنوان كرده اند).

در راس تنها تشكل حكومتی در دوران مدرن به سال ١٩١٨ با هویت ملی و جهت گیری سیاسی ترك در آزربایجان جنوبی، “حكومت اتحاد” نیز یك ترك افشار، “جمشیدخان افشار اورومی” قرار دارد.   افشارها در تشكل ملل و گروههای ترك و تركمن ساكن در كشورهای امروزی تركمنستان، جغرافیایی سیاسی  ایران، آزربایجان، تركیه، سوریه و قبرس اشتراك داشته اند. هم اكنون بخش عمده افشارها بافت طائفه ای خود را كاملا از دست داده و جزء غیرقابل تشخیص گروههای تركمن و ترك در كشورهای مذكور شده اند.

 گروههای به لحاظ تباری منسوب به افشارها در سراسرجغرافیایی سیاسی  ایران هر كدام با لهجه های گوناگون بسیار نزدیك به هم سخن میگویند كه همه نیز لهجه های زبان واحد توركی میباشند. بنابراین، سخن گفتن برخی از منابع غربی از زبان افشاری جدا از زبان تركی همانقدر بیمعنی است كه سخن گفتن از افشارها به عنوان گروهی قومی جدا از ملت ترك. امروزه افشارها یكی از زیرگروههای تباری-طائفه ای ملت تورك ساكن در ایران را تشكیل می دهند.در ایران كمتر منطقه ای را می توان یافت كه در طول تاریخ افشارها در آنجا ساكن نشده باشند. در منطقه سكونت افشارها به طور انبوه از ناحیه ورامین-تهران-ساوجبلاغ (ساووج بولاق در استان البرز) شروع شده و در دو خط ساوه (ساوا)، زرند، قم (قوم)، همدان، اسدآباد تا نزدیكی شهر كرمانشاه و نیز خط قزوین، سلطانیه، زنجان (زنگان)، بیجار، یاسوكند، سایین قالا (صایین قلعه)، تیكان تپه (تكاب) تا غرب اورمیه (اورمو) و سلماس (سالماس) ادامه پیدا می كند.

عمده توركان ساكن در استانهای البرز و تهران، همچنین بخشهای آزربایجانی استانهای كردستان و كرمانشاه را توركان افشار تبار تشكیل می دهند. علاوه بر آن، اساسا سه دیاسپورای توركان (در شمال خراسان- افشار یورد، در سوریه- بوجاق افشارلاری و در افغانستان- افشارهای كابل و هرات) همه افشار تبارند. حتی بخش عمده ای از دیاسپورای چهارم توركان یعنی قاشقای یورد در جنوب نیز ریشه افشاری دارد. در تركیب اتحادیه ایلات تركی قشقایی، طوائف قیرخلی (قرخلو)، جالاییرلی (جلایرلو)، كوسا احمه‌دلی (كوسه احمدلو)، اره‌شلی (به اشتباه عرشلو)، آرپالی (به اشتباه عربلو گفته می شود)، ایمیرلی (به اشتباه امیرلو گفته می شود)، اینانلی (اینانلی، ایناللو. به اشتباه ایمانلو گفته می شود)، قوتلو، گوندوزلو، تكه‌لو و غیره افشار می باشند. افشارهای خارج از آزربایجان، افشاریورد خراسان و قاشقای یورد در جنوب را افشارهای نواحی الاحواز (خوزستان)، كهكیلویه، كازرون، كاشان، كرمان …. (طوائف افشار، بچاقچی، گوندوزلوهای عربستان تحت اشغال ایران و …. ) تشكیل می دهند.  

تکه لو یا تکللو : از ایل بزرگ افشار و از تورکان اغوز است که ۵۰۰۰ سال پیش (قبل از ورود آریایی ها)از ولایت تکه ،در نواحی جنوبی آسیای صغیر در کنار دریای مدیترانه به افشار  یورد که امروز در جغرافیایی سیاسی  ایران اسیر است آمده اند

 

این طايفه در روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی و تاسیس سلسله صّفویان مانند ساير ایلات قزلباش سهم بسزائی داشتند در زمان شاه اسماعیل به ولی سلطان شرف الدین اوغلي تکه لو الکائي تیول در خراسان اعطا شده بود محمود آباد  (لنگه جام)در زمان شاه طهماسب اول لشکرکشی او درسال ۹۳۵ه.ق به غازی خان، تکه لو بسمت لله بهرام میرزا برادر شاه که حکومت خراسان به او تقویض شده بود تعیین شد و مقام امیر الامرايي خراسان منصوب شد ودر زمان شاه عباس قلندر سلطان حاکم تربت جام بود بنابراین تکه لو‌ها از همان زمان در مشهد وتربت جام باقی مانده اند امروز بازماندگان این طائفه در مشهد ، تربت جام، محمود آباد لنگه جام،قلندرآباد،همت آباد،ابدال آباد،زندگی می کنند وبه کار کشاورزی و دام داری مشغول بودن از بزرگان این طائفه در خراسان محمدعلی خان تکه لو است که درموقع کشته شدن نادرشاه و زمان شاهرخ شاه حاکم همدان بود پنجاه خانوار در زمان حکومت سلطان محمد تکه لو به روستاهای تاج الدین و سعد آباد درگز انتقال یافته اند.

 چوله : تیره‌ای است از طائفه تکه لو ایل بزرگ افشار است که در ابيورد یا حکومت نشین درگز زندگی می کردند چوله تکه لو‌ها در زمان شاه عباس از ترکستان با طوایف دیگر قره قوينلو، اجرلو، گرايلي، به درگز انتقال یافته اند دو سند معامله زمین یکی بتاریخ ۱۰۸۸ه.ق زمان صفویه در دست است که در آن اسامی فولاد_بیگ چوله افراسیاب بیگ چوله  مرتضی قلی چوله  محمد یوسف چوله از ساکنین بلوک بیان از توابع ولایت ابيورد دیده می شد از بزرگان این تیره محمدخان چوله است که یکی از سرکردگان سپاه نادر بود
منبع:طوایف خراسان
گردآوری: ی  اسدلو(اولاد) افشار کرمان
Comments,Baxışınız
oguz gif telegram
Play All Replay Playlist Replay Track Shuffle Playlist Hide picture