/  
صفحه اصلی‌ » تحلیل ومقالات » بویو اوزون بورلا خاتین یکی از زنان داستانهای دده قورقوت است. / شبنم توحیدی
بویو اوزون بورلا خاتین یکی از زنان داستانهای دده قورقوت است. / شبنم توحیدی

بویو اوزون بورلا خاتین یکی از زنان داستانهای دده قورقوت است. / شبنم توحیدی

اوغوز تی وی:بورلا خاتین – شخصیتی از دیش اوغوز٬ همسر قازان خان از ایچ اوغوز٬ دختر باییندیرخان و مادر اوروز به­ی٬ مانند همسرش از اشراف جامعه است.

نام “بورلا” به زبان تورکی به معنی خوشه انگور است .

ابوالقاضی بهادر خان در کتاب شجره تراکمه نام بورلاخاتین را در میان هفت زن از اوغوزان که مدتهای طولانی حکومت کرده اند شمرده است.

” بورلا خاتون بلند قد نیز ” بوده و به “مو ابریشمی Sirma خاتون،” نیز مشهور است .

در کتاب دده قورقوت، بورلا خاتین با صفات دلاوری-رشادت٬ ذکا-فراست٬ مردمی و خلقی بودن٬ عصمت-ناموس و زیبایی برجسته٬ توصیف و ستوده میشود.

او در میهمانی ای که برای مردم عادی داده خود میگوید به اندازه تپه ای گوشت و به اندازه دریاچه ای شراب آماده کرده٬ شکم گرسنگان را سیر٬ بر تن عوران رخت پوشانده و از دست محتاجان گرفته است.

بورلاخاتین در عین حال سلاح برداشته و مانند جنگجوئی بیباک با دشمن میرزمد.
او نخستین کسی است که به یاری قازان خان که برای رها ساختن اوروز اسیر رفته میشتابد و در میدان جنگ در میان دلاورانی که بیباکانه میجنگند هموست که درفش دشمن را با شمشیر زده و فرو می افکند: ” اوزون بویلو بورلا خاتین٬ قارا توغون کافیرین قیلیجلادی٬ یئره سالدی”.

ملاحظات آدام اولئاریوس در باره قبور دده قورقوت در دربند، قازان خان در تبریز و بورلاخاتین در اورمیه

آدام اولئاریوس٬ سیاح٬ عالم و دیپلومات آلمانی اهل ساكسونیا پروفسوری از دانشگاه لایپزیگ است. او كه از سوی دولت آلمان در تركیب هیئتی به سال ١٦٣٣ به سفر روسیه و ایران فرستاده شده بود، مشاهدات خود در این سفر را در كتابی گرد هم آورده است.

(Adam Olearus, Moscovitische und Persanische Reiseberschreibung, Hamburg, 1696)

اولئاروس كه در سال ١٦٣٨ در شهر دربند (امروز جزء جمهوری خودمختار داغستان روسیه) بوده، از نخستین كسانی است كه در باره قرار داشتن مزارهای سه شخصیت مهم كتاب دده قورقوت یعنی “دده قورقوت”٬ “قازان خان” و “بورلا خاتین” در آزربایجان سخن گفته است.

اولئاریوس در سیاحتنامه خود ذكر میكند كه اهالی آزربایجان داستانهای دده قورقوت٬ افسانه های رایج در باره جنگهای اوغوزها و ماجراهای قهرمانان اغوزنامه سالور قازان و همسرش بورلاخاتین را برای وی حكایت كرده اند و اضافه میكند كه قبر دده قورقوت در نزدیكی دربند٬ مزار بورلاخاتین در قلعه اورمیه (اورمو قالاسی) در پیرامون اورمیه و مزار قازان خان در تبریز به ساحل رود آجی چای٬ در سیصد كیلومتری اورمیه قرار دارد.

او میگوید “توركان در دربند دارای قبرستانی مشهور و خاص خود٬ با قبرهایی بلند به شكل نیمه استوانه ای اند. اهالی در باره این قبرها روایت میكنند كه گویا در زمانهای قدیم كمی پس از دوره {حضرت} محمد پیغامبر{ص}٬ در هندوستان پادشاهی به نام قازان خان وجود داشته است.

قازان خان به لحاظ تباری از اغوزهای ساكن در طبرستان در ماوراء البرز است.

لزگیها پس از جنگی با قازان خان٬ بر سر قبر چندین هزار تن از بزرگان كشته شده شان٬ نشانهایی به شكل استوانه گذارده اند.

در ساحل دریایی دربند قبرستان دیگری٬ محصور با دیوار موجود است.

ایرانیان [فارسی زبانها در منابعشان] به این قبرستان چهل تنان و توركها و تاتارها “قیرخلار” میگویند.

در اینجا نیز چهل شاهزاده و انسان مقدس كه در جنگ مذكور كشته شده بودند٬ در چهل عدد قبر كه بر هر یك علمی نصب شده دفن گردیده اند.

قازان خود پس از مرگ٬ در اطراف تبریز در ساحل رود آجی چای دفن شده است.

اكنون نیز میتوان آن قبر را در همانجا دید.

در جوار قلعه اورمیه نیز مزار همسر وی بورلا خاتین را به من نشان دادند”.

اولئاروس از عظمت و بزرگی قبری كه به عنوان قبر دده قورقوت در دربند به وی نشان داده اند به حیرت در آمده است.

این قبر در درون غاری حفر شده در صخره كوهی قرار داشته است. (تصویری رسم شده از انبوه بسیار عظیم سنگی ای به نام قبر دده قورقوت در این محل٬ توسط آ. دیوایئو به سال ١٨٤٨ در دست است).

اولئاروس درباره قبری كه به عنوان اوزون بویلو بورلاخاتین در اورمیه به وی نشان داده شده نیز افاده مشابهی بكار میبرد و آنرا بسیار بزرگ و بر مقیاس “قیرخ پیلله­كان” (چهل پله) توصیف میكند.

قابل توجه است كه امروز نیز قبوری در آزربایجان كه از طرف مردم٬ اوغوز قبیرله­ری (قبرهای اوغوز) نامیده میشوند همه دارای اندازه هائی فوق العاده بزرگ اند.

Comments,Baxışınız
oguz gif telegram
Play All Replay Playlist Replay Track Shuffle Playlist Hide picture