/  
صفحه اصلی‌ » تحلیل ومقالات » محمد امین رسول زاده 《بنیانگذار اولین جمهوری آزربایجان》/تورک الپای

محمد امین رسول زاده 《بنیانگذار اولین جمهوری آزربایجان》/تورک الپای

اوغوز تی وی:محمدامین رسولزاده یکی از شخصیتهای سیاسی،اجتماعی مشهور تاریخ معاصر آزربایجان است. او محصول شرایط ویژه ی نیمه ی دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم قفقازبود.
قفقازدوره ی مذکور،به یکی از دروازه های ورود اندیشه های متجددانه و آزادیخواهانه غربی به دنیای شرق بدل گشته بود. با تربیت فرزندانی همچون میرزافتحعلی آخوندوف ,محمدامین رسولزاده و …در بالندگی فرهنگی،سیاسی و اجتماعی منطقه و همچنین کمک به بیداری ملل همسایه نقش بسزایی در تاریخ معاصر ایفاکرد. رسولزاده اگر چه متولد باکو بود ولی با توجه به مناسبات و پیوند تاریخی و مراودات همه جانبه ی قفقاز و ایران آن زمان ،با هدف کمک به جنبش مشروطه به سال 1908واردایران شده و بعد از تاسیس 《حزب دموکرات ایران》به یاری مشروطه خواهان دیگری همچون تقی زاده ،نواب و…. نشریه 《ایران نو》رامنتشر ساخت که به اعتراف صاحبنظران در زایش و شکل گیری برخی از ایده های حکومتی از جمله ناسیونالیسم ایرانی و نالسیونالیسم تورک تاثیر عمده ای داشت.
تاکنون کتابهای مختلفی مستقل یا غیر مستقل درباره ی محمد امین رسولزاده و فعالیتهای او درایران به نگارش در آمده است. که کتاب رسول زاده ، فرقه دموکرات وتحولات معاصر ایران،آقای حسین آبادیان(موسسه مطالعات تاریخ معاصرایران،تهران 1376)و مقاله آقای دکتر هیئت در شماره 4 مجله وارلیق (1369) از جمله آنهاست.

آنچه ذیلا می آید زندگینامه محمدامین رسولزاده از زبان نوه اش رایس رسول زاده

—محمد امین رسولزاده (1884-1955) اندیشمندسیاسی که رهبری حزب مساوات رابه عهده داشت،در روی کارآمدن اولین دولت مستقل دموکراتیک آزربایجان(1918) نقش موثری ایفاکرد.امانابسامانی اوضاع وقت موانع زیادی برسرراه دولت جوان رسولزاده ایجاد کرد. در 25آوریل1920گروهای بلشویکی( دسته‌ای از حزب کارگر سوسیال دموکرات مارکسیستی روسیه بودند که در دومین کنگره حزب در ۱۹۰۳ به رهبری لنین از دستهٔ منشویکها (اقلیت) جدا شده و نهایتاً حزب کمونیست شوروی را تشکیل دادند ) به سمت آزربایجان حرکت کرده ودر 28آوریل وارد باکو شدند . آنهاخواستارکناره گیری پارلمان آزربایجان وروی کار آمدن دولت خودشدند و دموکراسی نوپا که تنها 23 ماه از عمرآن میگذشت بلافاصله سقوط کرد.
محمدامین و دیگر شخصیتهای برجسته ،با شکل گیری حاکمیت شوروی ،باقیمانده عمرش را در تبعید به سر برد در ادامه, یادداشتهای محمد امین رسولزاده به حضورتان تقدیم میگردد.
بعد از اینکه بلشویکها ،جمهوری دموکراتیک آزربایجان راشکست دادند در آوریل 1920 ؛محمد امین رسولزاده برای چندین ماه به لاهیچ دهکده ی کوهستانی کوچک و پرتی در قفقازکه امروزه با اتومبیل حدود 5 ساعت از باکو فاصله دارد رفت . بلشویکهادرجستجوی او بودند. اوتوانست خودراازچشم آنهاپنهان سازد. تا اینکه روزی یکی از دوستانش که اونیز در آنجا پنهان شده بود نامه ای به باکو فرستاد . این نامه توسط مامورین دولتی موردبررسی قرارگرفت و مدرکی شد که حدود تقریبی اقامتگاه محمد امین رسولزاده برملا کرد. بلشویکها بلافاصله به لاهیج رفته و همه ی خانه هارا جستجو کردند اما اورانیافتند. ساکنین بومی محمد امین را با دقت پنهان کرده بودند. بعد از این حادثه رسولزاده بادرک این موضوع که در آن دهکده دیگرامنیتی ندارد تصمیم گرفت به روستایی دیگر برود. در راه سربازان اورانگه داشته و به بازجویی پرداختند. وضع وحالت دستهای او،کنجکاوی سربازان رابرانگیخته بود چون در مقایسه با سایرروستائیان دستهایش مانند دستهای اشراف بود. بنابراین مامورین اورا بازداشت کرده وبه باکو فرستادند. و در شرایطی بسیارتاثیرانگیز در اتاقی تنگ و تاریک محبوسش نمودند.
تقریبا رسولزاده همه روزه بازجویی میشد ، روزی درحین بازجوئی مردی که ژاکت چرمی نظامی به تن داشت به او نزدیک شد و پرسید :مرا میشناسی؟رسولزاده به خاطر نور شدیدی که در طول بازجویی مقابل صورتش بود به سختی میتوانست تشخیص دهد که این شخص کیست.نهایتا گفت 《کبا koba شما هستید؟》او استالین بود. این دو همدیگررا در آغوش گرفتند.استالین به محض شنیدن خبر دستگیری رسولزاده به باکو آمده بود این دونفر سابقه دوستی طولانی با هم داشتند.

چون زندگی نامه محمدامین رسولزاده دستخوش اتفاقات زیادی بوده، نمیتوان در یک نوشته تقدیم حضورتون کرد پس این بحث در روزهای آینده ادامه خواهد داشت……

Comments,Baxışınız
oguz gif telegram