/  
Ön yapraq » Məqalə ,Analiz və söyləyiş » Türklərin Anadoludakı yerləşiminə qısa baxış – Əmircan Kələş

Türklərin Anadoludakı yerləşiminə qısa baxış – Əmircan Kələş

Atatürkün 1930lu yillarda ortaya atdığı və yerli çölçü yüzlərlə elm insaninin araştirmalariyla formalanan Türk tarix tezisi bu gün (2010) təsdiqlənməkdədir. Ancaq, 80 yildir Atatürkün tarix və dil tezisləriylə lağ edən omurğası qırıq aydınlarımız hələ utanmadan Türk tarix tezini ciddi qəbul etməməkdədirlər. Öz tarixinə və mədəniyyətinə düşmən bu omurğası qırıqlar, Atatürkün tarix və dil tezislərini hələ “ırqçılıq” olaraq adlandırma laqeydliyini və utanmazlığını göstərə bilməkdədirlər. Türk Tarix Tezi hər keçən gün daha da təsdiqlənməkdədir. Ancaq omurğası qırıq ziyalılarımız hələ o köhnənə türkünü çığırmaqdadır!
Bu hələ kiçik bir başlanğıc idi indi mövzunu izah edək
Türklər Anadoluya 1071 Malazgirt Zəfəri ilə yerləşməyə başladılar. Daha bilinər bir ifadəylə, Türklərə Anadolunun qapıları Malazgirt Zəfəri ilə aralanmışdır. Yaxşı ya daha əvvəl Anadoluda Türklər yox idimi? Bilinən qalibləşmiş məlumatlarımız bu suala “xeyr” cavabını verməmizə səbəb ola bilər ancaq, bir az qaliblərimizin xaricinə çıxıb tarixə diqqətlicə baxdığımızda Anadoluda 1071dən əvvəlki Türk varlığını asanlıqla görə bilərik. Malazgirt Zəfəri, siyasi baxımdan Türklərə Anadolunun qapılarını açdı ancaq, mədəni və ictimai baxımdan o qapılar daha əvvəl də aralanmışdı.
Son vaxtlarda ortaya çıxan işlər, Anadolu Türk tarixini yenidən şərh etmə gərəyini doğurur. Araşdırmaçılar, Sibiryadan Orta Asiyaya, Azərbaycandan Anadoluya yayılan müəyyən stillərdəki qaya şəkillərini və Göktürkçe cümləcikləri təsbit etdilər. Qırğızıstanda Saymalıtaş qaya şəkilləri sahəsində olan minlərlə qaya şəkilinin az qala eyniləri ilə Anadoluda Ankara/Güdül/Salehlər Kəndində, Ordu/Məsudiyə/Esatlı Kəndində, qars/Kağızman/Camışlı Kəndində, Ərzurum/Qarayazı/Cunni Mağarasında, Hakkari/Yüksekova/Gevaruk Yaylasında və Anadolunun daha bir çox yrinde qarşılaşmaq çox mümkün.

12650732_575276472629793_1830153972_n

Türklər üçün yüksək sahələr hər vaxt müqəddəs bölgələr olaraq qəbul edilmiş, ibadət yerləri olaraq istifadə edilmişdir. Bu bölgələrin Orta Asiyadakı bənzərləri Anadoluda da mövcud. Anadoludakı yüksək yerlər, bura təqribən M. Ö 3000 elə M. S 1000 illəri arasında gələn Türklərin ibadət yerləri olaraq istifadə edilmiş, buradakı daşlara onlar tərəfindən dini ayin şəkilləri və dua-dilək cümləcikləri işlənmişdir. Bu yazıların Osmanlı dövründə də yazılmağa davam edildiyi təxmin edilir. Bu kitabələrin nə üçün Türklərə xas olduğu sualına araşdırmaçılar üç dəlil ilə cavab verməkdələr. Birincisi, bu qaya şəkillərində görülən tərz və texnikalar başqa cəmiyyətlərdə görülməməkdədir. İkincisi bu şəkillərin yanlarına serpiştirilen yazılar Türkcədir. Üçüncüsü isə, bu şəkillərin arasında Kaşğarlı Mahmudun Divanı Lügati’t-Türk də təsvir etdiyi Türk boyları damğalarına tez-tez rast gəlinməkdədir. Bu qaya şəkillərinin işarə etdiyi Anadoludakı 1071 əvvəli Türk varlığının siyasi bir quruluşunun olmadığı, yalnız mədəni və ictimai bir xüsusiyyətə sahib olduğu da ifadə edilməlidir.
” Çatdırar ax ər Azar Əlindən, ferahlat ərinil xəstəliyini,
Dərman uzat, eşit andını atam, ayın yoldaşı ay, göndər ərinil dincliyini, əl uzat yaxşılaşdır xəstəliyini. Qurtar! Ürəyi inanclıdır, inan, çarə uzat, qulunu düzəlt! Odlanılmışın xəstəliyi şeytanın pisliyi, götür pisliyi indi, tükənsə pislik!
Ay yoldaşın xəstəliyidir Ay, al apar xəstəliyini, sevimli əri yaxşılaşdır, dərmanını uzat. Eşit ərinil anasını sevimli Rəbbim…
İnan ey, Ayın tərəfindədir boyu, qurtar ey Yasefi.”
(Anadolu qaya şəkillərinin arasındakı qısa bir kitabəyə edilən oxuma təklifi)

10580392_575276375963136_1041380399_n

Comments,Baxışınız
oguz gif telegram