/  
Ön yapraq » Oğuz xəbər » Güney Azərbaycan » Türkiyə Suriye’ilə Barışacaq ? İran nə Rol oynayacaq?

Türkiyə Suriye’ilə Barışacaq ? İran nə Rol oynayacaq?

OğuzTV:ANKARA-Rusiya ilə böhran prosesinin sona çatmasının ardından İran Xarici İşlər Naziri Cavad Zərifin bu gün keçirəcəyi səfər ilə Ankaranın qonşuları ilə yaxınlaşması, “Türkiyə görəsən,Suriya ilə sülh istiqamətində irəliləyəcək bilərmi”? Sualını gündəmə gətirdi. Ekspertlərə görə; Türkiyənin xarici siyasətində son həmlələri yeni dostluqlar yaratması kimi izah etmək mümkündür və Suriya siyasətində dəyişiklik olacağı gözlənilir.
 
Dövlət başçısı Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında Moskvada baş tutan sammit görüşməsi birlikdə gözlər, Türkiyənin xüsusilə Suriyanın siyasətində dəyişiklik olub olmayacağına çevrilmişdi. Rusiya ilə iqtisadi əlaqələr başda olmaq üzrə qarşılıqlı isti mesajların verildiyi liderlər sammiti sonra Türkiyənin İran ilə də təmas quracaq olması diqqət çəkdi. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyindən, İran Xarici İşlər Naziri Zərifin bu gün Ankarada olacağı bildirilib. Rusiya ilə olduğu kimi Türkiyənin Suriyadakı Bəşər Əsəd rejiminə qarşı sərt müxalif mövqeyi görə, uzun müddətdir İran ilə də regional siyasətdə tərs düşdüyü müşahidə olunurdu. İndi Rusiya və İran ilə yaxınlaşma siqnalları verilməsi və xüsusilə ABŞ ilə Avropa ziddiyyəti ritorikalar ilə birlikdə Türkiyənin xarici siyasətində addımları maraq mövzusu olub.
 

 

Prof. Dr. Yavuz: “Suriya ilə düşmən olmama uğur olacaqdır

Türkiyə xarici siyasətində mütəxəssis Professor Doktor Celalettin Yavuz Türkiyənin xaricindən çevriliş təşəbbüsü ilə bağlı müvafiq həssaslıqları görmədiyi görüşündə. Ankaranın ilk əvvəl Qazaxıstandan sonra Rusiya və indi də İrandan dəstək aldığını qeyd edən Yavuz, ABŞ və Avropadan görməyib vurğulayıb. Bu cədvəldə Türkiyənin Avrasiya mənbəli dəstək gördüyünü bildirən Yavuz, İran Xarici İşlər Naziri Zərifin inkişafıyla birlikdə iki qonşu ölkə arasında müsbət irəliləyişlər olacağını və Ankaranın İrana simpatiya artım olacağını söylədi.
 

BMT-də 2010-ci ildə Türkiyənin İrana dəstək olduğunu ancaq sonra məcburi olaraq sanksiyaları tətbiq etmək məcburiyyətində qaldığını xatırladan Yavuz, iki ölkə münasibətlərində yaşanan pozğunluq sonra Zərifin bugünkü səfərini “can halqa” kimi şərh etdi.
 
“Rusiya və İran ilə bu yaxınlaşma prosesində Suriya siyasətində dəyişiklik olacaqmı”? Soruşduğumuz Yavuz, Prezident Ərdoğanın Moskva səfəri ilə bağlı özü tərəfindən də maraqla Suriya siyasətində dəyişiklik olub olmayacağını izləndiyini qeyd edib. Ancaq bu məsələdə o qədər də müsbət siqnallar müşahidə etmədiyini bildirən Yavuz, Rusiyada Türkiyədən Bəşər Əsədin birbaşa hədəf alınmaması istiqamətində tələb gəlmiş ola biləcəyini söylədi.
 
“Suriya ilə bəlkə dərhal dost olmaq mümkün olmasa da düşmən olmama uğur olacaqdır” deyən Yavuz, xarici siyasətdə uzun müddətdir ki, xətalı şəkildə Əsədin birbaşa hədəf aldığını və çox sərt sözlərlə tənqid edildiyini ifadə etdi. Halbuki xarici siyasətdə ölkə siyasəti hədəfə alınsa da rəhbər şəxsləri hədəf almamaq lazım olduğunu dilə gətirən Yavuz, Türkiyə Cümhuriyyətinin ənənəvi olaraq sülhsevər siyasətinə geri dönə vurğulayaraq, xeylidir Ankaranın bir dostu ölkə qalmadığını söylədi. Yavuz, bunun həm Türkiyənin həm də Suriyanın sabitliyi üçün lazım olduğunu vurğuladı.
 
 Suriya və İraqda dialoq qapısı, yoxsa açılıb?
 
 Amerikanın Səsinin suallarını cavablandıran Doktor Arif Kəskin də, çevriliş cəhdi sonrasında həm Türkiyədəki daxili siyasətdə inteqrasiya atmosferi olması, həm də Qərbdən istədiyi dəstəyi almaması səbəbindən İran ilə müsbət əlaqələr qurula görüşündə. Xüsusilə dövlət çevrilişi cəhdi prosesində vəziyyəti Türkiyə əleyhinə istifadə etmədikləri münasibətilə Ankaranın İrana və hətta Suriyaya müsbət baxdığını qeyd edən Kəskin, zamanla olaraq İrandan gələn səfərin Ərdoğanın Rusiya səfəri sonraya planlaşdırmasına diqqət çəkdi.
 
 Xarici işlər Naziri Gözəlin inkişafı İran və Türkiyə arasındakı gələcək dialoqlara zəmin hazırlanacağını qeyd edən Kəskin, bunun da Suriya və İraq məsələsində danışıqlar təmin edəcəyinə işarə edib.
 
 Rusiya və İran ilə son hadisələr ərəfəsində də Türkiyənin Suriya siyasətində dəyişiklik gözlədiyini bildirən Kəskin, Türkiyənin Bəşər Əsəd barəsində yumşala və hətta danışıqlar masasına oturmağı qəbul edə biləcəyini söylədi.
 
“Türkiyə hazırda Qərb ilə münasibətlərində mənfi məcrada gedir. Bu səbəblə ciddi şəkildə Rusiya və İrana ehtiyacı var. Suriya məsələsində təqib etdiyi məqsədlərə da çatdığını söyləmək mümkün deyil” dəyən Kəskin, yenə Türkiyənin PYD probleminə bu yeni xarici siyasət həmlələri həll də çata biləcəyini ifadə etdi.
 
 Suriya siyasətində artıq yeni bir yol tutacağını düşündüyünü vurğulayan Kəskin, Türkiyənin bölgə dövlətlərinə daha çox ehtiyac duyduğunu və geosiyasi rəqabəti qaldırmayacağını dilə gətirdi.
 
 İran ilə yenidən xəyal qırıqlığı olur?
 
 İran məsələsində mütəxəssis adlardan biri olan Doktor Arif Kəskin, “Türkiyənin keçmişdə Braziliya ilə birlikdə 2010-ci ildə Birləşmiş Millətlər (BMT) Təhlükəsizlik Şurasında İran lehinə səs verməsinə qarşın sonra Tehrandan yana xəyal qırıqlığı yaşaması” məsələsini də qiymətləndirib.
 
 Tehranın Türkiyə hər zaman bir rəqib olaraq gördüyünü və iki ölkə münasibətlərində fərqli baxışları olduğunu deyən Kəskin, “İran hər zaman rəqabətə davamlı bir münasibətlə Türkiyəyə baxır. Türkiyə isə Kasr-ı Şirin Müqaviləsinin münasibətilə İrana baxır. Əgər Türkiyə yenidən romantik bir dünyagörüşü ilə yaxınlaşarsa xəyal qırıqlığı yaşaya bilər. Lakin əgər Türkiyə münasibətləri realist dünya görüşünə oturda sıxıntı olmayacaqdır” dedi.
AK Partiyanın hakimiyyətə gəlişi sonra İrana xüsusi bir düşüncə tərzi olduğunu ifadə edən Kəskin, Əhməd Davudoğlunun “Strateji Dərinlik” kitabında İran – Türkiyə münasibətləri üçün “geosiyasi tale ortaqlığı” tərifi aparıldığını da xatırlatdı. Bunun “romantik düşüncə tərzi” olduğunu bildirən Kəskin, “Ərəb Baharı ilə birlikdə İran ilə əslində geosiyasi rəqabət əlaqəsi olduğu görüldü. İran realist bir şəkildə münasibətlərə baxır. Türkiyənin regional söz sahibi olmasını və Yaxın Şərqdə əmanət sahibi olmasını istəmir. İran, bu niyyətlərindən əl çəkəcək deyil ki, Əgər Türkiyə, İran ilə əlaqələrini realist bir şəkildə şərh etməsə xəyal qırıqlığı yaşaya” deyə danışdı.

VOA-Türkçe-Çeviri Oğuz Xəbər

Comments,Baxışınız
oguz gif telegram
Play All Replay Playlist Replay Track Shuffle Playlist Hide picture